Ontruiming met gesproken mededeling

Melder met toonsignaal en gesproken mededeling een B/PLUS systeem van Protec.

Protec Brandbeveiliging bracht in 2002 een alarmsignaalgever op de markt die wordt aangesloten op de brandmelderringlus. De door Protec ingezette trend heeft geresulteerd in een vermelding in de nieuwe NEN 2535-2009, artikel 7.3.1. Dit type alarmgever wordt geïntegreerd in de melder.

Voor elk type onraad gaan verschillende alarmen af die elk hun eigen klank hebben. Denk hierbij aan het algemene calamiteitenalarm dat elke eerste maandag van de maand wordt getest. Hiernaast zijn er ook de signalen van hulpdiensten, zoals ambulance, politie en brandweer. Het brandalarm heeft een eigen onderscheidend signaal in Nederland dat slow whoop heet. Uit onderzoek blijkt dat ruim 95 procent van de Nederlanders niet het type gevaar herkent, waarvoor de toonsignalen hem waarschuwen.

Andere onderzoeken tonen ook aan dat brandalarmen met toonsignaal door de meeste mensen lange tijd worden genegeerd. Een brandalarm met gesproken mededeling heeft een veel beter effect. Ontruimingen gaan bij een installatie met gesproken mededeling sneller en efficiënter en hierdoor veiliger.

Onderzoeken

Er zijn diverse onderzoeken die aantonen dat veel mensen niet vluchten na het horen van het brandalarm. Het Amerikaanse Society of Fire Protection Engineers zegt hierover: hoewel het vaak wordt verondersteld dat bij het horen van het alarmsignaal of het waarnemen van wat rook bewoners het gebouw onmiddellijk verlaten door de dichtstbijzijnde uitgang, geeft de analyse van menselijk gedrag in bepaalde situaties een compleet ander beeld. Vertragingen alvorens te beslissen om te evacueren, tijd verliezen door op zoek te gaan naar anderen of het verzamelen van persoonlijke bezittingen, evenals pogingen om te komen tot de brandbestrijding, zijn gedragingen die herhaaldelijk zijn waargenomen.

Gesproken melding

In Nederland is een alarminstallatie met een omroepinstallatie voor gesproken mededelingen alleen vereist in grote gebouwen en gebouwen met veel aanwezigen. De norm voor ontruimingsinstallaties onderscheidt A-en B-systemen. Een B-systeem is een standaardsysteem met uitsluitend toonsignalen en is tegenwoordig meestal geïntegreerd in het brandmeldsysteem. Een A-systeem is een aparte installatie voor geluidsweergave en voorzien van luidsprekers, versterkers, panelen en microfoons. Dit systeem heeft een apart kabelnet nodig om de 100 V luidsprekers te voeden.

De snelheid van evacuatie bij brand en daarmee de veiligheid van mensen wordt dus primair bepaald door de omvang van het gebouw en het aantal aanwezige personen. De kosten die zijn verbonden aan een ontruimingsalarminstallatie spelen hierbij een niet verwaarloosbare rol. Het is fundamenteel onjuist de veiligheid van de mensen te koppelen aan de omvang van een gebouw en het aantal personen. Studies tonen aan dat bij vrijwel elk gebouw, ongeacht de omvang en het aantal aanwezigen een ontruimingsalarmeringsinstallatie ondersteund door gesproken mededeling veiliger is.

Gesproken mededeling

Twee jaar geleden zag Protec Fire Detection PLC in dat het voor de veiligheid van mensen in gebouwen noodzakelijk was een nieuw type brandmeldsysteem te ontwikkelen. Het systeem moet naast toonsignalering tevens de mogelijkheid hebben een gesproken mededelingen af te geven. Dit systeem mag niet veel extra kosten en installatie-aanpassingen met zich meebrengen, maar moet wel voor een optimaal verstaanbare mededeling zorgen. Protec heeft een multifunctionele brandmelder ontwikkeld. Naast multisensor brandmeldtechniek bevat deze melder een alarmsignaalgever geschikt voor toonsignalen en gesproken mededelingen. Protec stond hierbij voor een grote uitdaging. De ontwikkelaars moesten de optimale balans vinden tussen voldoende geluidsdruk met een optimale spraakverstaanbaarheid. Naast een mededeling bij brand moest het systeem ook in staat zijn een testboodschap weer te geven, evenals een tekst die gebruikt kan worden bij een alarmoefening door de BHV.

Optimale balans

Protec noemt de melder met toonsignaal en gesproken mededeling een B/PLUS systeem. Een B/PLUS systeem heeft geen apart kabelnet nodig en wordt gevoed door de melderringlus van het brandmeldsysteem. De B/PLUS systemen zijn niet uitgerust met microfoons want zij werken met vooraf opgenomen gesproken mededelingen. Een belangrijk verschil met een A-systeem is dat de geluidsweergave gebeurt met een kleine in de melder geintegreerde signaalgever. Naast een mededeling bij brand is het systeem ook in staat een testboodschap weer te geven, evenals een tekst die gebruikt wordt bij een alarmoefening door de BHV. Brandalarm met gesproken mededeling is uitermate geschikt voor het ontruimen van kantoorgebouwen, hotels, gebouwen voor zorginstellingen en instellingen voor opvang, onderwijsgebouwen en kleinschalige winkelcentra. Grote winkelcentra, industriële objecten en ruimten met een hoog niveau aan achtergrondlawaai zijn minder geschikt om met dit systeem. Daar is een A-ontruimingsalarmeringsinstallatie meer op zijn plaats. Deze nieuwe techniek biedt installateurs de mogelijkheid om een alarmeringsinstallatie met gesproken mededeling aan te bieden voor gebouwen met een omvang kleiner dan tienduizend vierkante meter en waar minder dan duizend personen aanwezig De vraag is uiteindelijk: wat betekent de gesproken mededeling voor de installateur?

Een installatie met een alarmsignaalgever in de brandmelder kan voor relatief lage kosten aangelegd worden. Er is immers geen aparte bekabeling en ontruimingscentrale nodig met versterkers en voedingen. Daarnaast blijft het systeem flexibel. Op elke gemonteerde meldersokkel kan een melder met of zonder gesproken mededeling worden geplaatst. Aanpassingen aan het aanwezige kabelnet zijn daardoor niet meer noodzakelijk.